Cilt 1 Sayı 1 (2026): Sociavera: Review of Social Studies and Culture
Makaleler

Sürdürülebilir Mimarlıkta Akustik Konfor ve İnsan Psikolojisi Arasındaki İlişki

PDF
  • Zeynep Şahin-
  • Durmuş Baysal
Zeynep Şahin Bağımsız Araştırmacı ve İç Mimar, İskenderun Teknik Üniversitesi, Hatay, Türkiye
Durmuş Baysal Öğr. Gör., İskenderun Teknik Üniversitesi, Hatay, Türkiye

Yayınlanmış 2026-06-28

Anahtar Kelimeler

  • Akustik Konfor-
  • Çevresel Psikoloji-
  • Sürdürülebilir Mimarlık

Telif Hakkı (c) 2026 Zeynep Şahin- Durmuş Baysal (Yazar)

Creative Commons License

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

Öz

Bu çalışmanın amacı, sürdürülebilir mimarlık çerçevesinde akustik konfor ile insan psikolojisi arasındaki ilişkiyi incelemek ve akustik çevrenin kullanıcıların psikolojik iyi oluşu, mekansal memnuniyeti ve işitsel deneyimleri üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır. Günümüzde sürdürülebilir tasarım yaklaşımları yalnızca enerji verimliliği ve çevresel performansa değil, aynı zamanda kullanıcı sağlığı ve konforuna da önem vermektedir. Bu bağlamda akustik konfor, iç mekan çevre kalitesinin temel bileşenlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş ve kapsamlı bir literatür taraması gerçekleştirilmiştir. Sürdürülebilir mimarlık, akustik konfor, çevresel psikoloji ve sürdürülebilir malzeme kullanımı konularında ulusal ve uluslararası çalışmalar sistematik olarak incelenmiştir. Elde edilen veriler, akustik çevrenin psikolojik etkileri ile sürdürülebilir tasarım stratejileri arasındaki ilişkileri ortaya koymak amacıyla içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, aşırı gürültü, uzun yankılanma süresi ve düşük konuşma anlaşılırlığı gibi akustik problemlerin kullanıcılar üzerinde stres, dikkat dağınıklığı, bilişsel yorgunluk ve mekansal memnuniyetsizlik gibi olumsuz etkiler oluşturabildiğini göstermektedir. Buna karşılık dengeli ses dağılımı, etkili ses yalıtımı ve sürdürülebilir ses yutucu malzemelerin kullanımı; kullanıcıların odaklanma düzeylerini, psikolojik konforlarını ve mekansal algılarını olumlu yönde etkilemektedir. Çalışma sonucunda, akustik konforun yalnızca teknik bir performans ölçütü olarak değerlendirilmemesi, aynı zamanda psikolojik iyi oluşu ve yaşam kalitesini destekleyen önemli bir sürdürülebilirlik bileşeni olarak ele alınması gerektiği ortaya konulmuştur. Bu doğrultuda sürdürülebilir iç mekan ve mimari tasarım süreçlerinde akustik performansın kullanıcı odaklı ve bütüncül bir yaklaşımla değerlendirilmesi önerilmektedir.

PDF

İndirmeler

İndirme verileri henüz mevcut değil.

Referanslar

  1. Ateş Can, S., & Özipek, B. (2019). Sürdürülebilirlik kavramı ve mimari tasarımda biçimlenişi. Yalvaç Akademi Dergisi, 4(1), 41–55. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/890753
  2. Bevilacqua, A., Farina, A., Iannace, G., & Ferrari, J. (2025). Acoustic investigations of two barrel-vaulted halls: Sisto V in Naples and Aula Magna at the University of Parma. Applied Sciences-Basel, 15(9). https://doi.org/10.3390/app15095127
  3. Bolulu, G., & Merdan, N. (2025). "Sustainable Approaches in Interior Textiles", SETSCI Conference Proceedings, vol. 23, pp. 53-60. https://doi.org/10.36287/setsci.23.26.001
  4. Bulhaz, Ç. (2020). Sürdürülebilirlik kavramının iç mimarlık açısından değerlendirmesi. Online Journal of Art and Design, 8(3), 272–283. www.adjournal.net/articles/83/8318.pdf
  5. Busa, L., Luzzi, S., Colucci, G., & Bartalucci, C. (2020). Acoustic analysis and identification of smart solutions for the acoustic insulation of a large historical building. International Conference Florence Heri-Tech: The Future of Heritage and Technologies, IOP Conference Series: Materials Science and Engineering, 949. https://doi.org/10.1088/1757-899X/949/1/012114
  6. Cairoli, M. (2021). The architectural acoustic design for a multipurpose auditorium: Le Serre hall in the Villa Erba Convention Center. Applied Acoustics, 173. https://doi.org/10.1016/j.apacoust.2020.107695
  7. Carbajo, J., Ramis, J., Godinho, L., & Amado-Mendes, P. (2018). Assessment of methods to study the acoustic properties of heterogeneous perforated panel absorbers. Applied Acoustics, 133, 1–7. https://doi.org/10.1016/j.apacoust.2017.12.001
  8. Çığan, A., & Yamaçlı, R. (2020). Doğal enerji, sürdürülebilir kalkınma ve mimarlık politikaları. Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, 8(1), 554–571. https://doi.org/10.29130/dubited.603746
  9. Daeglau, M., Getzmann, S., Bender, M., Fels, J., Martin, R., Raake, A., Schiller, I. S., Schlittmeier, S. J., Schoenenberg, K., Stärz, F., & Kroczek, L. O. H. (2025). Interactive communication: Cross-disciplinary perspectives from psychology, acoustics, and media technology [Preprint]. arXiv. https://doi.org/10.48550/arXiv.2512.04692
  10. Demirel, F., Ilisulu, S. G., & Gorkem, M. (2018). Acoustic design of Sivas Cultural Center multipurpose hall. Politeknik Dergisi, 21(3), 535–542. https://doi.org/10.2339/politeknik.450610
  11. Doina, T., & Ioana, M. (2009). Acoustical design of a conference hall. Romanian Journal of Acoustics and Vibration, 6(2), 81–86. https://www.scribd.com/document/860251960/Acoustic-Design-of-a-Conference-Hall
  12. Ekim, D. (2004). Sürdürülebilirlik kavramı ve mimari form üzerindeki etkisi (Yüksek lisans tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi). İTÜ Akademik Arşiv (Polen). https://polen.itu.edu.tr/server/api/core/bitstreams/dd5fbe4f-7e80-437a-a801-8f228037f2e9/content
  13. Erdelyi, V., Le, T.-K., Bhattacharjee, B., Druschel, P., & Ono, N. (2018). Sonoloc: Scalable positioning of commodity mobile devices. MobiSys'18: Proceedings of the 16th ACM International Conference on Mobile Systems, Applications, and Services, 136–149. https://doi.org/10.1145/3210240.3210324
  14. Escobar, V. G., & Morillas, J. M. B. (2011). Analysis of acoustical characteristics and some recommendations for different educational rooms. Archives of Acoustics, 36(4), 741–759. https://doi.org/10.2478/v10168-011-0050-8
  15. Farid, D., Naidja, A., Zaouia, K., & Benzagouta, Y. N. (2025). Reflectors impact on acoustic correction of the conference hall at the El Khalifa Cultural Center in Constantine. Prostor, 33(1). https://doi.org/10.31522/P.33.1(69).12
  16. Fiebig A, Jordan P and Moshona CC (2020) Assessments of Acoustic Environments by Emotions – The Application of Emotion Theory in Soundscape. Front. Psychol. 11:573041. doi: 10.3389/fpsyg.2020.573041
  17. Halashi, K., Taban, E., Soltani, P., Amininasab, S., Samaei, E., Moghadam, D. N., & Khavanin, A. (2024). Acoustic and thermal performance of luffa fiber panels for sustainable building applications. Building and Environment, 247. https://doi.org/10.1016/j.buildenv.2023.111051
  18. Itoh, K., & Mizushima, M. (1997). Environmental noise reduction based on speech/non-speech identification for hearing aids. IEEE International Conference on Acoustics, Speech, and Signal Processing (ICASSP 97), 419–422. https://www2.spsc.tugraz.at/people/franklyn/ICASSP97/pdf/scan/ic970419.pdf
  19. İbrahim, S. H. (2026). The impact of interior design on human psychology. Dunakavics, 14(4), 27-34. https://doi.org/10.63684/dk.2026.04.03
  20. Kazanasmaz, T. (2015). Sürdürülebilir yapılı çevreler oluşturulmasında güneş kontrol sistemlerinin rolü. In Proceedings of the International Conference on Sustainable Built Environments (pp. 1–12). İzmir Institute of Technology. https://www.researchgate.net/profile/Tugce-Kazanasmaz/publication/289532364_Surdurulebilir_Yapili_Cevreler_Olusturulmasinda_Gunes_Kontrol_Sistemlerinin_Rolu/links/568f839008ae78cc05176826/Suerdueruelebilir-Yapili-Cevreler-Olusturulmasinda-Guenes-Kontrol-Sistemlerinin-Rolue.pdf
  21. Korur, Z. N. (2024). Mimarlıkta sürdürülebilirliğin öneminin yeniden yorumlanması. Kent Akademisi, 17(5), 2081–2102. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kent/article/1434768
  22. Kurnalı, M. (2024). Sürdürülebilirlik kavramı, mekan tasarımına etkisi ve sürdürülebilir malzeme ağı model önerisi. Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 48(2), 273–289. https://dergipark.org.tr/tr/pub/cusosbil/article/1666735
  23. Kurtay, C., Eryildiz, D. I., & Harputlugil, G. U. (2008). Acoustical performance evaluation of Mimar Kemaleddin Hall and alternatives for performance improvement. Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi, 23(3), 557–568. https://library.dogus.edu.tr/mvt/pdf.php
  24. Kurtay, C., Harputlugil, G. U., & Yaman, M. (2021). Effects of sound absorption materials on reverberation time according to their positions in the square plan and high ceiling rooms. Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi, 36(4), 2069–2079. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.698997
  25. Lopez-Ballester, J., Felici-Castell, S., Segura-Garcia, J., & Cobos, M. (2023). AI-IoT platform for blind estimation of room acoustic parameters based on deep neural networks. IEEE Internet of Things Journal, 10(1), 855–866. https://doi.org/10.1109/JIOT.2022.3203570
  26. Luzzi, S., & Busa, L. (2016). Acoustic design of the auditorium in the Church of Rispescia. In K. Vogiatzis, G. Kouroussis, M. Crocker, & M. Pawelczyk (Eds.), Proceedings of the 23rd International Congress on Sound and Vibration: From Ancient to Modern Acoustics. https://www.researchgate.net/publication/325823323_The_Acoustic_Design_and_Requalification_of_an_Auditorium_in_a_Church_and_of_a_Historical_Theater
  27. Makina Mühendisleri Odası. (2011). X. Ulusal tesisat mühendisliği kongresi bildiriler kitabı: Bina fiziği sempozyumu. İzmir. MMO TESKON. https://mmoteskon.org/images/2025/01/2011-97.pdf
  28. Munteanu, C., Bogdan, D., Mihaela, M. L., Cobirzan, N., Tamas-Gavrea, D. R., & Babota, F. (2018). The acoustic properties of the lecture hall of the Faculty of Building Services in Cluj-Napoca. In L. Moldovan, & A. Gligor (Eds.), 11th International Conference Interdisciplinarity in Engineering, INTER-ENG 2017 (Vol. 22, pp. 331–338). https://doi.org/10.1016/j.promfg.2018.03.050
  29. Rychtarikova, M., Chmelik, V., Urban, D., & Vargova, A. (2016). Acoustic Conditions in the Atrium of Slovak Philharmonic. Procedia Engineering,155, 464–471. https://doi.org/10.1016/j.proeng.2016.08.049
  30. San Martin, R., & Arana, M. (2006). Predicted and experimental results of acoustic parameters in the new Symphony Hall in Pamplona, Spain. Applied Acoustics, 67(1), 1–14. https://doi.org/10.1016/j.apacoust.2005.04.011
  31. Scoones, I. (2007). Sustainability. Development in Practice, 17(4–5), 589–596. Taylor & Francis.
  32. Senturk, H., & Akdag, N. (2023). Optimisation of the room acoustics parameters values depending on auditory sensitivity distinctions. Megaron, 18(2), 172–183. https://doi.org/10.14744/megaron.2023.23080
  33. Singh, N., Mentch, J., Ng, J., Beveridge, M., & Drori, I. (2021). Image2Reverb: Cross-modal reverb impulse response synthesis. 2021 IEEE/CVF International Conference on Computer Vision (ICCV 2021), 286–295. https://doi.org/10.1109/ICCV48922.2021.00035
  34. Stan, M. C., Kolumban, V., Bohaltea, C., Vasile, O., & Stan, A. R. (2009). The sound distribution uniformity throughout the multifunctional hall "Eutherpe". Romanian Journal of Acoustics and Vibration, 6(1), 51–53. https://www.scribd.com/document/208842925/C1-2-Articole-indexate-BDI
  35. Taban, E., Amininasab, S., Soltani, P., Berardi, U., Abdi, D. D., & Samaei, S. E. (2021). Use of date palm waste fibers as sound absorption material. Journal of Building Engineering, 41. https://doi.org/10.1016/j.jobe.2021.102752
  36. Tekbiyik, G. (2018). Sürdürülebilir mimarlıkta yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı, kamu binalarında uygulama yöntemleri ve örneklerinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi, Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi). FSMVÜ Açık Erişim. https://acikerisim.fsm.edu.tr/items/9be9cec4-bd48-4e37-8111-12bcb809cd9c
  37. Telli, D. (2015). Sürdürülebilir mimarlık ilkeleri, konut tasarımına etkileri ve bir model önerisi (Sanatta yeterlik tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi). YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=BB6cJfIKjFmJSYw-m_N8kw&no=CYRUByqPhQ_j8vjtSDuV4A
  38. Toffolo, Rael Bertarelli Gimenes. (2024). Contributions of Gibson's Ecological Psychology to the Creation of Interactive Sound Installations. Revısta Vortex-Vortex Musıc Journal, 12.
  39. Trombetta Zannin, P. H., Passero, C. R. M., & de Sant’Ana, D. Q. (2009). Acoustic design of enclosed spaces. In B. N. Brinkerhoff (Ed.), Ergonomics: Design, Integration and Implementation (pp. 1–52).
  40. World Commission on Environment and Development. (1987). Report of the World Commission on Environment and Development: Development and international economic co-operation: Environment (A/42/427). United Nations General Assembly. United Nations Digital Library. https://digitallibrary.un.org/record/139811
  41. Xu, X., Zhang, X., & Wei, Z. (2024). A solution for conference room cluster audio system based on distributed architecture. In W. Lin, J. Zhou, J. Liu, W. Shang, J. Zhang, & S. Xu (Eds.), 27th IEEE/ACIS International Summer Conference on Software Engineering Artificial Intelligence Networking and Parallel/Distributed Computing, SNPD 2024-Summer (pp. 102–107). https://doi.org/10.1109/SNPD61259.2024.10673966.